Eπιστολή προς Υπουργό Δικαιοσύνης, κ. Ν. Παρασκευόπουλο

Αθήνα, 7/7/2016

ΘΕΜΑ: ΑΙΤΗΜΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΒΛΑΒΗΣ ΚΑΙ ΑΠΕΓΚΛΗΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ ΨΥΧΟΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΓΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΧΡΗΣΗ

Αξιότιμε κ. Υπουργέ,

Με αφορμή το Κυβερνητικό Συμβούλιο Κοινωνικής Πολιτικής (ΚΥ.Σ.ΚΟΙ.Π) με αντικείμενο «Δημόσιες Πολιτικές Αντιμετώπισης των Εξαρτήσεων», που πραγματοποιήθηκε στις 23 Ιουνίου 2016, οι υπογράφουσες Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ) που συνιστούν την ελληνική «Πλατφόρμα ΜΚΟ για τις Ψυχοδραστικές Ουσίες» θα θέλαμε να σας συγχαρούμε για την πρωτοβουλία και την έμφαση που δίνεται στον τομέα των εξαρτήσεων.

Συγκεκριμένα, η «Πλατφόρμα ΜΚΟ για τις Ψυχοδραστικές Ουσίες» αποτελείται από έξι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις με αντικείμενο την πολιτική για τις εξαρτήσεις, την χρήση ψυχοδραστικών ουσιών και τους προβληματικούς χρήστες, τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας αλλά και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την αναγκαία δημιουργία διαλόγου με τις αρμόδιες αρχές. Στο πλαίσιο αυτό θα θέλαμε να μοιραστούμε μαζί σας τις παρακάτω σκέψεις, επισημαίνοντας την επιτακτική ανάγκη δημιουργίας νομικού πλαισίου για τη μείωση της βλάβης και την απεγκληματοποίηση της χρήσης και της κατοχής ψυχοδραστικών ουσιών για προσωπική χρήση.

Συγκεκριμένα, ο Νόμος περί Εξαρτησιογόνων Ουσιών (ν.4139/13) ρυθμίζει το ζήτημα της πρόληψης, της θεραπείας και της επανένταξης, τα οποία θεωρούμε αναπόσπαστα κομμάτια της πολιτικής για τα ναρκωτικά και σημαντικά για την διαδικασία αποστιγματισμού και ένταξης των χρηστών. Αλλά, εξίσου σημαντική και αναγκαία θεωρούμε την θεσμοθέτηση ενός επαρκούς νομικού πλαισίου για τη μείωσης της βλάβης, όπου σε αυτό θα συμπεριλαμβάνεται το σύνολο των παρεμβάσεων που προτείνονται από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα και εμπειρία, συμπεριλαμβανομένων των χώρων εποπτευόμενης χρήσης και ανάλογων δομών ψυχοκοινωνικής υποστήριξης των ενεργών χρηστών.

Η μείωση της βλάβης αναφέρεται στις πολιτικές, τα προγράμματα και τις πρακτικές που αποσκοπούν να μειώσουν τις επιβλαβείς συνέπειες που συνδέονται με τη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών σε άτομα που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να σταματήσουν. Τα καθοριστικά χαρακτηριστικά είναι η έμφαση στην πρόληψη της βλάβης, παρά στην πρόληψη της ίδιας της χρήσης ουσιών καθώς και στην εστίαση στα άτομα που συνεχίζουν να κάνουν χρήση. Είναι πάνω από όλα ένα σύνολο πρακτικών που διασφαλίζουν τόσο τη δημόσια υγεία όσο και την ατομική υγεία ευάλωτων ομάδων. Είναι αποδεδειγμένο σε παγκόσμια κλίμακα, άλλωστε, ότι η θεσμοθέτηση προγραμμάτων και πρακτικών μείωσης βλάβης μειώνει την εξάπλωση λοιμώξεων (όπως ο HIV και οι ηπατίτιδες), όπως επίσης και οι χώροι εποπτευόμενης χρήσης μειώνουν τους θανάτους από υπερβολική δόση και τους πιθανούς κινδύνους από χρησιμοποιημένα σύνεργα χρήσης σε κοινόχρηστους χώρους. Παράλληλα, μέσω των δράσεων αυτών, γίνεται συνεχής ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των ενεργών χρηστών τόσο για ένταξη τους σε προγράμματα θεραπείας και για θέματα ψυχοκοινωνικής μέριμνας.

Το θέμα της αποποινικοποίησης της χρήσης και της κατοχής ναρκωτικών για προσωπική χρήση εκκρεμεί και θα πρέπει, κατά τη γνώμη μας, να ρυθμισθεί στο νόμο 4139/2013. Έχετε ως καθηγητής ποινικού δικαίου εκφράσει απόψεις σχετικά με τη χρήση ουσιών τις οποίες συμμεριζόμαστε σε όλο τους το εύρος. Η απλή χρήση ναρκωτικών είναι, όπως έχετε επισημάνει, πράξη αυτοπροσβολής και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται στο πλαίσιο του ποινικού δικαίου. Στον Ευρωπαϊκό και το διεθνή προσανατολισμό της πολιτικής για τα ναρκωτικά τονίζεται ότι πρέπει να μετατοπισθεί το κέντρο βάρους των δράσεων μας από την κατασταλτική προσέγγιση στην προσέγγιση με επίκεντρο τη δημόσια υγεία και το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Θεωρούμε ότι με τη νομοθετική ρύθμιση  της απεγκληματοποίησης/αποποινικοποίησης της χρήσης και της κατοχής ψυχοδραστικών  ουσιών για προσωπική χρήση θα εκσυγχρονιστεί περαιτέρω το πλαίσιο μιας συνεπούς και  αποτελεσματικής αντιμετώπισης των ναρκωτικών με επίκεντρο τον άνθρωπο. Ο συγκεκριμένος νόμος πρέπει να είναι σαφής και ξεκάθαρος όσον αφορά το ευαίσθητο σημείο της προσωπικής χρήσης και κατοχής ώστε  αυτό να μην αποτελεί –όπως συμβαίνει σήμερα- πεδίο ερμηνείας της Αστυνομίας και της Δικαστικής ‘Εδρας.

Ευελπιστούμε ότι θα σας βρούμε σύμμαχο στην προσπάθεια μας να εφαρμόσουμε τις βέλτιστες πολιτικές σε σχέση με τη μείωση βλάβης και την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των χρηστών ψυχοδραστικών ουσιών.

Αναμένουμε την θετική σας ανταπόκριση και είμαστε διαθέσιμοι για τον προγραμματισμό μίας μελλοντικής συνάντησης. Παραμένουμε στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε απορία ή διευκρίνιση.

Με εκτίμηση,

Αποστόλου Θανάσης, Γενικός Διευθυντής ΜΚΟ «ΔΙΟΓΕΝΗΣ» Διάλογος Πολιτικής για τα Ναρκωτικά
Αντύπας Τζανέτος, Πρόεδρος, ΜΚΟ «PRAKSIS»
Κοκκίνη Έφη, Πρόεδρος Συλλόγου Θεραπευομένων ΟΚΑΝΑ
Δέδες Νίκος, Πρόεδρος Συλλόγου Οροθετικών Ελλάδος «ΘΕΤΙΚΗ ΦΩΝΗ»
Βακερλής Λεωνίδας, Πρόεδρος ΜΚΟ «ΚΕΝΤΡΟ ΖΩΗΣ»
Καλαμίτσης Γιώργος, Πρόεδρος Συλλόγου Ασθενών Ήπατος «ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ»

7 Μαΐου: Παγκόσμια Ημέρα Μείωσης της Βλάβης

 

Αθήνα, 5/5/2016

7 Μαΐου: Παγκόσμια Ημέρα Μείωσης της Βλάβης

Κάλεσμα σε παράσταση διαμαρτυρίας

Η «Πλατφόρμα ΜΚΟ για τις Ψυχοδραστικές ουσίες», με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Μείωσης της Βλάβης, καλεί όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και τα ενδιαφερόμενα μέρη, που δραστηριοποιούνται στον τομέα της Μείωσης της Βλάβης, σε παράσταση διαμαρτυρίας τη Δευτέρα 9 Μαΐου και ώρα 13.00 στην είσοδο του Υπουργείου Υγείας.

Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί συνέχεια των συντονισμένων ενεργειών της Πλατφόρμας, αναφορικά με την ανάδειξη των εμποδίων που τίθενται στο σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την υλοποίηση ολοκληρωμένων και βιώσιμων παρεμβάσεων Μείωσης της Βλάβης. Σύμφωνα με δημοσίευση του EMCDDA(2010), ο όρος «Μείωση της Βλάβης» χρησιμοποιείται για να περιγράψει πραγματιστικές παρεμβάσεις, προγράμματα και πολιτικές που επιδιώκουν τη μείωση των επιβλαβών συνεπειών που σχετίζονται με τη χρήση ουσιών και οι οποίες πλήττουν το άτομο, τις κοινότητες και την κοινωνία. Παραδείγματα διεθνώς αναγνωρισμένων και επιστημονικά τεκμηριωμένων παρεμβάσεων Μείωσης της Βλάβης, μεταξύ άλλων, είναι η παροχή/ανταλλαγή υλικού ασφαλούς χρήσης, οι χώροι εποπτευόμενης χρήσης και η φαρμακευτική θεραπεία υποκατάστασης οπιοειδών.

Ένα χρόνο πριν δημοσιεύθηκε αντίστοιχο Δελτίο Τύπου μας, το οποίο αναδείκνυε την αναγκαιότητα ενίσχυσης και διεύρυνσης των σχετικών παρεμβάσεων, την επιστημονικά τεκμηριωμένη αποτελεσματικότητά τους σε παγκόσμιο επίπεδο και τη σημασία αναθεώρησης του υπάρχοντος νομικού πλαισίου με στόχο την καλύτερη υποστήριξη δράσεων και των ωφελούμενων από αυτές. Ωστόσο, παρά τις υποσχέσεις της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Υγείας για θωράκιση των παρεμβάσεων Μείωσης της Βλάβης, κατά την παρουσίαση της ετήσιας έκθεσης του ΕΚΤΕΠΝ, τον Ιούνιο του 2015, δεν έχει σημειωθεί καμία πρόοδος σε κανένα από τα αιτήματά μας.

Επισημαίνουμε, επίσης, ότι στο τελικό κείμενο που υιοθετήθηκε κατά την Ειδική Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ με θέμα τα Ναρκωτικά (UNGASS 2016) που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο στη Νέα Υόρκη – το οποίο ψηφίστηκε από όλα τα Κράτη Μέλη, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας – υπάρχει ειδική παράγραφος με σαφή αναφορά στις παρεμβάσεις Μείωσης της Βλάβης. Το Υπουργείο Υγείας, αλλά και όλοι οι αρμόδιοι φορείς για την χάραξη της πολιτικής για τα ναρκωτικά, πρέπει να τηρήσουν τις υποσχέσεις τους σε συνέπεια με τις διεθνείς οδηγίες και κατευθυντήριες γραμμές.

Υπενθυμίζουμε, λοιπόν, και διεκδικούμε:

  • Άρση των εμποδίων που τίθενται στον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την υλοποίηση παρεμβάσεων Μείωσης της Βλάβης
  • Επανεξέταση και άμεση εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής και του Σχεδίου Δράσης για τα Ναρκωτικά με συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων και της Κοινωνίας των Πολιτών με στόχο την προώθηση μιας εθνικής εμπεριστατωμένης πολιτικής για τα ναρκωτικά, λαμβάνοντας υπόψη τις πραγματικές και ποικίλες ανάγκες των ανθρώπων που κάνουν χρήση ψυχοδραστικών ουσιών
  • Να συμπεριληφθούν ρητά στον εθνικό νόμο «περί εξαρτησιογόνων ουσιών», όλες οι προτεινόμενες παρεμβάσεις Μείωσης της Βλάβης, μεταξύ άλλων, και των χώρων εποπτευόμενης χρήσης
  • Εξάλειψη της λίστας αναμονής στις Θεραπευτικές Μονάδες Φαρμακευτικής Αντιμετώπισης της Εξάρτησης (ΘΜΦΑΕ) του ΟΚΑΝΑ
  • Ενίσχυση των προγραμμάτων ανταλλαγής/διανομής βελόνων, συριγγών και άλλων συνέργων χρήσης ψυχοδραστικών ουσιών
  • Αύξηση της πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας και πρόνοιας, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης εντός σωφρονιστικών καταστημάτων και νοσοκομειακών ιδρυμάτων
  • Ευαισθητοποίηση, ενημέρωση και ενδυνάμωση όλων των φορέων και οργανισμών που δραστηριοποιούνται στο χώρο των ψυχοδραστικών ουσιών, σχετικά με την αναγκαιότητα και την αποτελεσματικότητα των αντίστοιχων πολιτικών και παρεμβάσεων

Η ελληνική «Πλατφόρμα ΜΚΟ για τις Ψυχοδραστικές Ουσίες», αποτελείται από τις εξής οργανώσεις: «ΔΙΟΓΕΝΗΣ» Διάλογος Πολιτικής για τα Ναρκωτικά, «ΘΕΤΙΚΗ ΦΩΝΗ» Σύλλογος Οροθετικών Ελλάδος, «ΚΕΝΤΡΟ ΖΩΗΣ» για την υποστήριξη των ανθρώπων που ζουν με HIV/AIDS,«ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ» Σύλλογος Ασθενών Ήπατος Ελλάδος, «ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΟΜΕΝΩΝ ΟΚΑΝΑ» και «PRAKSIS».

Η βασική επιδίωξη της Πλατφόρμας έγκειται στην ενίσχυση της συνεργασίας των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων και του διαλόγου με τις αρμόδιες αρχές, για την υλοποίηση μιας συντονισμένης και αποτελεσματικής πολιτικής για τα ναρκωτικά, προσανατολισμένη στη δημόσια υγεία και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

«ΕΞΑΛΕΙΨΗ ΤΗΣ ΛΙΣΤΑΣ ΑΝΑΜΟΝΗΣ ΚΑΙ ΑΜΕΣΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΠΕΞΑΡΤΗΣΗΣ- ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ»

Προς κ. Μπασκόζο Ιωάννη, Γ.Γ. Υπουργείου Υγείας

ΘΕΜΑ: «ΕΞΑΛΕΙΨΗ ΤΗΣ ΛΙΣΤΑΣ ΑΝΑΜΟΝΗΣ ΚΑΙ ΑΜΕΣΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΠΕΞΑΡΤΗΣΗΣΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ»

Αθήνα, 26/10/2015

Αξιότιμε κύριε Γενικέ Γραμματέα,

Με την παρούσα επιστολή, οι συνυπογράφουσες οργανώσεις καλωσορίζουμε τη δήλωση, κατά την ομιλία σας στην επιτροπή ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ, που πραγματοποιήθηκε στη Γενεύη στις 5 και 6 Οκτωβρίου του 2015. Συγκεκριμένα, θεωρούμε ότι η εξάλειψη της λίστας αναμονής και η άμεση ένταξη σε προγράμματα απεξάρτησης, την οποία εξαγγείλατε και αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός ενός έτους, θα βελτιώσει σημαντικά τη ζωή των ανθρώπων που κάνουν χρήση ψυχοδραστικών ουσιών, αλλά και τη γενικότερη διαχείριση του ζητήματος των ναρκωτικών στην Ελλάδα. Επίσης, θεωρούμε εξαιρετικές τις δηλώσεις σας για εξυπηρέτηση από το σύστημα υγείας όλων των ανθρώπων που βρίσκονται στη χώρα, συμπεριλαμβανομένων μεταναστών και προσφύγων, ενώ επισημαίνουμε, με τη σειρά μας, την ανάγκη οικονομικής ενίσχυσης και υποστήριξης των δομών υγείας.

Η υλοποίηση της προτεινόμενης παρέμβασης για άμεση πρόσβαση σε προγράμματα απεξάρτησης/υποκατάστασης, που αποτελεί αίτημά μας εδώ και πολλά χρόνια, έχει αποδειχθεί πως είναι ευεργετική, τόσο για το άτομο όσο και για την κοινωνία. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με το ECDC (Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων), η ένταξη σε πρόγραμμα υποκατάστασης μειώνει: τον κίνδυνο έκθεσης σε αιματογενώς και σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (όπως HIV, HBV, HCV), τον κίνδυνο υιοθέτησης ριψοκίνδυνων πρακτικών που σχετίζονται με τη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών (όπως η κοινή χρήση συριγγών και βελονών, το μη ασφαλές σεξ, κλπ), τους θανάτους  και την παραβατικότητα  που σχετίζονται με τα ναρκωτικά.  Επίσης, διευκολύνει την πρόσβαση στο σύστημα υγείας και πρόνοιας, την παραμονή στη φροντίδα και τη συμμόρφωση στη θεραπεία, ενώ ενισχύει τις θετικές συμπεριφορές εντάσσοντας τους χρήστες ψυχοδραστικών ουσιών ενεργά στην κοινωνία.

Οι συνυπογράφουσες ΜΚΟ έχουμε υπάρξει πάντα αρωγοί στην αλλαγή των πολιτικών για τα ναρκωτικά προς επιστημονικά τεκμηριωμένες και βασισμένες στα ανθρώπινα δικαιώματα προσεγγίσεις, υποστηρίζοντας τις παρεμβάσεις μείωσης βλάβης με ποικίλους τρόπους. Έτσι και τώρα, θέλουμε να υποστηρίξουμε και να ενισχύσουμε αυτή την απόφαση του Υπουργείου, παραμένοντας ως εκπρόσωποι της Κοινωνίας των Πολιτών σε επαγρύπνηση για την υλοποίηση των υποσχέσεων της Πολιτείας, και να υπογραμμίσουμε τη σημασία επίτευξης του στόχου που θέτετε, διατηρώντας πάντα την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών στα απαραίτητα για τις ανάγκες των εξυπηρετούμενων επίπεδα.

Επιπλέον, θα θέλαμε να επισημάνουμε παρεμβάσεις, οι οποίες – σε συνδυασμό με τα προγράμματα υποκατάστασης – παρέχουν  τεράστια οφέλη τόσο σε ατομικό όσο και κοινωνικό επίπεδο σύμφωνα με επίσημους Ευρωπαϊκούς φορείς, όπως είναι η διανομή ναλοξόνης, η απρόσκοπτη και δωρεάν πρόσβαση σε εξετάσεις για αιματογενώς και σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.

Οι συνυπογράφουσες οργανώσεις παραμένουμε στη διάθεση του Υπουργείου, έτοιμες να υποστηρίξουμε κάθε σχετική παρέμβαση.

Με εκτίμηση,

Οι οργανώσεις

Εταιρεία «Διογένης»

Praksis

Θετική Φωνή, Σύλλογος Οροθετικών Ελλάδος

Κέντρο Ζωής

Προμηθέας, Σύλλογος Ασθενών Ήπατος

Σύλλογος Θεραπευομένων ΟΚΑΝΑ